|
Sara
Nöbeti ve Kalp Krizinde İlkyardım
SARA
(EPİLEPSİ) NÖBETİ'NDE İLK YARDIM
Hemen
hepimiz sokak ve caddelerde, kalabalık ortamlarda veya işyerlerimizde
aniden yere düşen, vücudunda yaygın kasılma ve titremeler gözlenen,
ağzından tükürük benzeRi köpüklü salgılar çıkaran kişiler görmüşüzdür.
Böyle
kişilerin etrafında biriken insanların konuşmalarından anladığımız
kadarıyla, ortada sara nöbeti geçiren birisi vardır.
Gerçekte
sara dediğimiz rahatsızlık, tıp diliyle epilepsi adı verilen beyindeki
sinir hücrelerinden bir bölümününm diğerleri ile koordineli olarak
çalışmayarak kendiliklerinden bir takım uyarılar üretmeleri sonucu oluşan
bir sinir sistemi hastalığıdır.
Epilepsi
nöbetleri esnasında, merkezi sinir sistemindeki koordinasyon bozukluğu
nedeniyle bir takım organlar istemsiz olarak fonksiyon gösterirler. Kol
vebacaklarda kasılmalar, çene kaslarında kasılma gelişebilir. Buna bağlı
olarak kişi dilini ısırabilir, solunuma yardımcı kaslardaki kasılmalar
soluk alma vermede düzensizlik yaratır, idrar tutmayı sağlayan kaslarda
gevşeme oluştuğu için idrar kaçırma gözükür. Bilinç kaybolur ve buna bağlı
olarak her türlü bilinçli algı kapanır.
Bu
durumdaki bir kişinin karşı karşıya olduğu en büyük tehlike, hava yolunda
gelişebilecek bir tıkanma yüzünden solunum durması ve kasılmalar sırsındaki
istemsiz kas hareketleri yüzünden vücuttaki hareketli organlarda
yaralanmalar meydana gelmesidir.
Nöbet
geçiren kişiyi bu tehlikelerden korumak için;
1- Hava
yolunu, başı alından geriye bastırarak açık tutmak,
2- Eğer
çene kaslarındaki kasılma yüzünden çenesi kilitlenip kapanmadıysa ağız çene
içine sert olmayan bir cisim sokmak, (rulo haline getirilmiş kumaş havlu
gibi)
3- Başını
yere çarpmasını engellemek için diğer el ile sabit tutmaya çalışmak,
4-
Etraftaki kesici delici cisimleri uzaklaştırarak kol ve bacaklarını
yaralamasını önlemek gereklidir.
Epilepsi
nöbeti başladığı gibi kendiliğinden sonlanır. Nöbet sonrası kişi gevşemiş
ve bilinci bulanık halde olur. Bazı durumlarda uykuya bile kalbilir. Nöbet
bittikten sonra kişiyi en yakın sağlık kurumuna götürmek veya 112’ yi
arayarak sağlık ekibinin olay yerine gelmesini sağlamak doğru bir
davranıştır.
Bu tür
olaylarda, etrafta toplanan insanların nöbet geçiren kişinin ağzına kaşık,
anahtarlık, tahta cisimler sokmaya çalışması, soğan koklatması, kişiyi
suyla ıslatması, kol ve bacaklarına bastırarak kasılmaları önlemeye
çalışması sık karşılaşılan ama hiçbir faydası olmayan hatalı
davranışlardır.
Bu tür
yaklaşımları engellemek bile nöbet geçiren kişiye daha fazla yarar
sağlayacaktır.
KALP
KRİZİ'NDE İLK YARDIM
Kalp krizi
geçiren bir kişiyle karşılaşmak, ilkyardım hakkında bilgisi olmayan herkes
için sarsıcı bir deneyimdir. Öncelikle kişinin kalp krizi geçirdiğine ikna
olmak, bu nedenle en sık karşılaşılan belirtileri ayırtetmek gerekir.
Kişinin
soğuk, soluk ve nemli bir cildi varsa, bilinci kapalı ise, şiddetli göğüs,
sırt veya omuz ağrısından şikayet ediyor ise, kaygılı ve sıkıntılı bir ruh
halinde ise, tansiyonu düştüğü için ayakta durmakta güçlük çekiyorsa,
solunumu düzensizleşmiş ve sıklaşmış, nabzı hızlanmış ise kalp krizinden
şüphe edilmelidir.
Bu
durumdaki bir kişiye yaklaşım, olay yerine derhal bir sağlık ekibi
çağrılması ile beraber yürütülmelidir.
İlk olarak
kişiyi sakinleştirmek, hareket etmesine izin verilmeden bulunduğu yerde
yatar pozisyona getirmek, kravat, düğme, kemer, fular gibi aksesuarları
gevşetmek veya çıkarmak, temiz hava almasını sağlamak için etraftaki olası
kalbalığı dağıtmak iç mekanda ise pencere kapı açmak, hiçbirşey yemesine ve
içmesine izin vermemek, eğer varsa daha önceden kullandığı veya yanında
taşıdığı ilaçları dışında hiçbir ilaç vermemek gerekir.
Kriz
geçiren kişinin sağlık ekibinin ulaşması mümkün olmayan bir yerde bulunması
halinde, kişi aynı pozisyonda derhal en yakın sağlık kurumuna taşınmalıdır.
Kesinlikle yürütülmemelidir.
Kapl
krizi; geçiren kişi için hayati tehlike arzeden ciddi bir durumdur. Böyle
bir durumda gerekli eğitimi almamış insanların ilkyardım uygulamalarından
olan suni solunum ve kalp msajını uygulamaları son derece yanlıştır.
Kişinin solunum ve dolaşımını doğru bir şekilde değerlendirip gerekli
uygulamayı yapmak, özel bilgi ve beceri gerektirir.
Bu yüzden
ilkyardım eğitimi almamış kişilerin olaya müdehaleye yaklaşımları buradaki
bilgilerle sınırlı kalmalıdır |
Sohbet
