|
K
Kabak (cucurbita) :
Kabakgiller familyasından, meyvası sebze olarak kullanılan, otsu bir bitki
cinsidir. Kökü saçak şeklindedir. Gövdesi sürüngen, köşeli, ince ve çok
uzundur. Üzerinde sert ve kısa tüyler bulunur. Yaprakları büyük, kaba,
tüylü; çiçekleri sarıdır. Meyvesi, etli ve suludur. İçinde kabak çekirdeği
denilen pek çok tohum vardır.
Faydası : İdrar söktürür ve
idrar tutukluğunu giderir. Böbrek ve mesane iltihaplarını temizler.
Prostattan doğan şikayetleri giderir. Mide ve bağırsaklara yumuşaklık verir,
kabızlığı giderir. Basuru olanlar için faydalıdır. Yüksek tansiyonu düşürür.
Göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. Helvacıkabağının çekirdekleri bağırsak
kurtlarının düşmesine yardımcı olur. Lapası dıştan tatbik edilecek olursa
boğaz ağrılarını ve kadınlarda görülen akıntıyı keser.
Kabakulakotu (venüsçiçeği)
: İkiçeneklilerden; 70-80 cm boyunda ince saplı tırmanıcı bir bitkidir.
Çiçekleri koyu kahverengidir. Kokusu pistir.
Faydası : İdrar söktürür.
Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar.
Kafuru (kafur) :
Tabiatta, bir çok bitkide bulunur. Tıpta kullanılan kafuru "Japonya
Kafuru"dur. "Cinnamomun Camphorea" ağacının odunu, su buharıyla
distile edilerek elde edilir. Kafuru renksiz, şeffaf, billuri yapılı, gevrek
parçalarıdır. Kokusu hususi ve keskin, lezzeti sonradan serinlik veren acı
ve yakıcıdır. 204 santigrat derecede kaynar. Adi sıcaklıkta uçar. Suda çok
az erir. Alkolde, eterde, kloroformda, benzolde ve yağlarda çok erir.
Faydası : Kan dolaşımını
kuvvetlendirir. Beyni ve sinirleri uyarır. Kalp yetersizliğini giderir.
Solunum sistemini uyarır. Bronşların ifrazatını arttırır. İspirto ile
karıştırılmış kafuru, ağrıları ve kepeklenmeyi keser. Akciğer
hastalıklarında faydalıdır. Ateşli hastalıklarda, uyuşturucu maddelerde
zehirlenmelerde ve gece terlemelerinde de kullanılır. Tıpta kafurulu yağ,
kafurulu ispirto gibi terkipler kullanılır.
Kahkahaçiçeği
(çitsarmaşığı) : Çitsarmaşığıgiller familyasından, uçları mavi çizgili
beyaz çiçekler açan bir çeşit sarmaşıktır.
Faydası : Kabızlığı giderir.
Hazmı kolaylaştırır.
Kahve (coffea) :
İkiçenekliler sınıfının, kökboyasıgiller familyasından, vatanı Afrika olan,
fakat Asya ve Amerika'nın tropik bölgelerinde yetiştirilen, 20 kadar çeşidi
olan bir ağaçtır. En çok bilineni Arabistan kahvesi'dir. 7-8 metre boyunda
bir ağaçtır. Yaprakları sivri uçlu olup, kenarları dalgalıdır. Çiçekleri
beyaz ve hoş kokuludur. Meyvesi kiraza benzer; içinde ince iki çekirdek
bulunur. Her çekirdeğin içinde aynı şekilde bir tohum vardır. Tohumlarında,
kafein alkoloidleri vardır.
Faydası : Kandolaşımını
sağlar. Uykuyu kaçırır, düşünmeyi kolaylaştırır. Yarımbaş ağrılarını
dindirir. Uyuşturucu maddelerle zehirlenmelerde faydalıdır. Boğmaca
öksürüğünü keser. Nikris ağrılarını teskin eder. Tansiyonu yüksek olanların
kahve içmemesi tavsiye edilir. Ayrıca fazla miktarda içildiğinde uykusuzluk,
sinir bozukluğu ve çarpıntı yapar.
Kakao (hindbademi) :
İkiçenekliler sınıfının sterculiaceae familyasından, vatanı tropik Amerika
olan bir ağacın meyvesidir. Kakao ağacı 4-10 metre boyundadır. Yaprakları
derimsidir. Çiçekleri her mevsimde açar. Meyvelerinin içinde kestane
büyüklüğünde tohumları vardır. Tohumlarının içeriğinde teobromin denilen
alkoloid vardır. Bu madde uyarıcıdır. Tohumlarından kakao yağı çıkarılır.
Kozmetik sanayiide ve eczacılıkta fitil yapmakta kulanılır. Tohumlarının
yağı alındıktan sonra elde edilen kakao tozuna çikolata denir.
Faydası : Uyarıcı, iştah
açıcı ve kuvvet vericidir. İdrar söktürür. Vücuttaki zehirlerin dışarı
atılmasını sağlar. Böbrek iltihaplarını giderir. Fazla içildiği takdirde
çarpıntı ve baş ağrısı yapar.
Kakule (cardamon) :
İkiçenekliler sınıfının, zencefilgiller familyasından bir bitkidir.
Hindistan'da ve Asya'nın sıcak bölgelerinde yetişir. Meyvesi 1-2 cm boyunda
bir kapsüldür. İçinde birbiri üzerine oturan siyah, prizmatik tohumları
vardır. Meyveler tamamen olgunlaşmadan toplanır. İçeriğinde sineol,
terpineol ve asetat vardır.
Faydası : Ferahlık verir.
İştah açar. Mide rahatsızlıklarını ve gazları giderir. Vücuda rahatlık
verir.
Kanaryaotu (senecio) :
Bileşikgiller familyasından bir bitki cinsidir. Adikanaryaotu denilen
çeşidi, bütün yıl boyunca çiçek açan 10-40 santimetre boyunda bir veya iki
yıllık otsu bir bitkidir. Çiçekleri küçük silindir şeklindedir. Meyvelerinin
içeriğinde uçucu yağ, tanen, reçine, inulin vardır. Köklerinde ise; "Senecin"
ve "Senecionin" adlı iki alkoloid bulunur.
Faydası : Aybaşı kanamalarını
düzenler. Aybaşı ağrılarını keser. Bağırsak kurtlarını düşürür. İshal,
dizanteri ve kanamalarda faydalıdır. Yaraları iyileştirir. Romatizma
ağrılarını keser.
Kantaron (kantariyyon)
: İkiçenekliler sınıfının, bileşikgiller familyasından, bütün dünyada,
özellikle ılıman bölgelerde yaygın olan çok yıllık veya bir yıllık bitkidir.
Kırmızı, sarı, mavi ve nadiren beyaz çiçekli olanı bulunur. Kökü acıdır. Bu
türüne "Büyük Kantaron" da denir. Çoğunlukla kökü kullanılır. Yaz aylarında
toplanıp kurutulur.
Faydası : Vücudu
kuvvetlendirir. Ateşi düşürür. İştah açar, hazmı kolaylaştırır. İshali
keser. Nekahat devresini kısaltır. Nezle ve bronşite faydalıdır. Öksürüğü
keser. Mide ağrılarını dindirir. Yaraların iyileşmesinde yardımıcı olur.
Astım, mide ülseri, midede asit fazlalığı, akciğer hastalıkları, damar
sertliği ve sinir iltihaplarında da faydalıdır.
Karaağaç (ulmus) :
İkiçenekliler sınıfının, karaağaçgiller familyasından, kışın yaprak döken,
bir çeşit orman ağacıdır. Yaprakları kısa saplı, kenarları çift dişlidir.
Çiçekleri salkım şeklindedir. Odunu iyidir. Hekimlikte kabukları kullanılır.
Faydası : Ağrıları keser.
Yara ve bereleri tedavi eder. Yaprakları kaynatılıp, içilecek olursa kandaki
şeker miktarını düşürür.
Karabaşotu (lavadula
stoechas) : Ballıbabagiller familyasından, bir veya çok yıllık otsu
yahut dip kısmı odunsu bir bitkidir. Ezildiği zaman çok kuvvetli ve hoş
olmayan bir koku çıkarır. Çiçekleri mavi veya menekşe rengindedir. Bir
türünden karabaşyağı denilen bir esans çıkarılır. Yurdumuzda alçak makilerde
bulunur.
Faydası : Ağrıları geçirir.
Kalbe kuvvet verir. Damar sertliğinde faydalıdır. Balgam söker. Sara ve
beyin hastalıklarında kullanılır. Uyuşukluğu giderir, zindelik verir.
Karabiber (dar-i fülfül)
: İkiçenekliler sınıfının, karabibergiller familyasından, vatanı Doğu
Hindistan olan, yaprak dökmeyen tırmanıcı bir bitkidir. Yaprakları yürek
biçiminde ve damarlıdır. Çiçekleri sarkıktır. Meyveleri küçük, toparlak ve
sapsızdır.
Faydası : Mideyi ısıtır.
İştah açar. Hazmı kolaylaştırır. Mide ve bağırsaklardaki mikropları öldürür.
Gaz söktürür ve gaz birikmesine engel olur. Şeker hastalığının ilerlemesini
durdurur. İdrar söktürür. Enerji verir. Cinsel istekleri kamçılar. Sinirleri
kuvvetlendirir. Yiyeceklerde baharat olarak kullanılır. Damar sertliği,
yüksek tansiyon, egzama, üremi, bağırsak iltihabı ve romatizmadan şikayet
edenler, mümkün olduğu kadar az kullanmalıdırlar.
Karamuk (agrostemma
githago) : Karanfilgiller familyasından, yurdumuzda hububat yetiştirilen
tarlalarda görülen, çoğu zaman buğdayla karışık olarak biten, 30-100 cm
yüksekliğinde, tohumları zehirli bir bitkidir. Üzeri tüycüklerle kaplıdır.
Yaprakları almaşıktır. Çiçekleri büyük ve güzel ve morumsu pembe ve ender
olarak da beyazdır.
Faydası : Soğuk algınlığını
giderir.
Karanfilağacı (caryophyllus
aromaticus) : Mersingiller familyasından anayurdu Molük adaları olan ve
birçok tropik ülkelerde ve başlıca Zengibar, Filipinler ve Hindistan'da
yetiştirilen, kış aylarında yaprak dökmeyen bir ağaçtır. Çiçeğinin
tomurcuklarına karanfil denir. Baharat olarak kullanılır. Çiçeklerinden elde
edilen karanfilyağının içeriğinde hidrokarbür, euganol, salisilik asid ve
karyofilin vardır. Güzel kokuludur. Tadı acıdır. Baharat olarak kullanılır.
Faydası : Mikropları öldürür.
Ağrıları dindirir. Sinirleri uyarır. Hazmı kolaylaştırır. Koku giderir.
İştah açar. İshali keser. Bedeni ve zihni yorgunlukları giderir. Cinsel
arzuları kamçılar. Doğumu kolaylaştırır. Karanfil esansı diş macunlarında
kullanılır.
Karanfilçiçeği (dianthus
caryophyllus) : İkiçenekliler sınıfının, karanfilgiller familyasından;
karşılıklı ensiz sivri yapraklı, düğüm düğüm ince saplı, 300 kadar çeşidi
bulunan, otsu bir süs bitkisidir. Yaprakları pembe, beyaz veya kırmızıdır.
Ençok tanınan türü çiçek karanfili'dir. Çok hoş kokuludur. Yapraklarından
şurup yapılır.
Faydası : Ateş düşürür,
terletir. İştah açar. Mide üşütmesinden doğan şikayetleri giderir.
Dağkaranfilinin çiçekleri balla karıştırılıp yenirse, iktidarsızlığı
giderir.
Karanfilkökü (geum urbanum)
: Gölgelik yerlerde yetişen sarı çiçekli bir çeşit bitkinin, karanfil kokulu
köküdür. İlkbahar ve yaz aylarında toplanıp, kurutulur. İçeriğinde tanen
vardır.
Faydası : Mide ve bağırsak
bozukluklarını giderir. İshali keser. İştah açar. Ağrıları dindirir.
Sinirleri kuvvetlendirir.
Kardeşkanı (ejderkanı)
: Birçenekgiller sınıfının, zambakgiller familyasından, Kanarya adalarında
yetişen bir ağaç veya ağaçcıktır. Gövdesi kalındır. Yaprakları sert ve kılıç
şeklindedir. Dallarının ucunda demet şeklinde toplanmıştır. Yaşlı
gövdelerden, boyacılıkta kullanılan, reçinemsi kırmızımtırak bir özsu akar.
Faydası : Yaraları tedavi
eder. Dış kanamaları keser.
Karnabahar (karnabit)
: Turpgillerden; vatanı Doğu Akdeniz bölgesi olan 2 yıllık otsu bir
bitkidir. Yaprakları koyu yeşil, çiçekleri beyaz veya sarımtıraktır. Kış
sebzelerindendir. Lahanaya benzer. Aslında, lahananın çiçek saplarının
kısalıp etlenmesiyle lahanadan türemiştir. Yenen kısmı, henüz açmamış yoğun
çiçek durumudur. Yurdumuzda; güzlük turfanda karnabahar, kışlık karnabahar
ve mart karnabahar olmak üzere üç çeşidi vardır. Fosfor ve vitamin
bakımından çok zengindir.
Faydası : Zihin yorgunluğunu
giderir. Cinsel gücü arttırır. Sinirleri kuvvetlendirir. İdrar söktürür.
Dalak hastalıklarına iyi gelir. Şeker hastalarına faydalıdır. Kalp
hastalıklarında şikayetlerin azalmasında yardımcı olur.
Karpuz (harbuz) :
Kabakgiller familyasından; sürüngen gövdeli, parçalı sert yapraklı, sarı
çiçekli, iri meyveli, bir yıllık bir bitkidir.
Faydası : Kanı temizler.
Vücuda serinlik verir. Böbreklerdeki kum ve taşların dökülmesine yardım
eder. Kemiklerin gelişmesine yardımcı olur.
Kasıkotu (fıtıkotu) :
Karanfilgiller familyasından; Avrupa'da, Asya'da ve yurdumuzda yetişen,
toprak yüzeyinde yatık olarak gelişen bir veya çok yıllık bitkilerdir.
Yaprakları küçüktür ve kümeler halindedir. Hekimlikte; toprağın üstünde
kalan kısımları kullanılır.
Faydası : Böbrek ve mesane
hastalıklarını giderir. Fıtıkta faydalıdır. İdrar söktürür. Vücuda rahatlık
verir. Kasık şişmelerini indirir. Bademcik iltihap ve şişmelerini tedavi
eder.
Kasımpatı (krizantem)
: Bileşikgiller familyasından; sonbahar aylarında çiçek açan bir süs
bitkisidir. Birçok çeşidi vardır.,
Faydası : Bir türünden böcek
öldürücü ilaç yapılır.
Kasnı (galbanum) :
Maydanozgillerden; çadıruşağıotu ile şeytanteresi ağacı gibi bitkilerden
elde edilen bir çeşit zamktır. Kokusu kuvvetli tadı acıdır.
Faydası : Ağrı kesicidir.
Spazmları önler.
Kaşıkotu (cochleria) :
Turpgiller familyasından; Mart'tan Temmuz'a kadar beyaz çiçekler açan, güzel
yeşil renkli bitkidir. Hardala benzer. Lezzeti acı, kokusu keskindir.
Yaprakları etli, kenarları kaşık gibi içeri doğru kıvrıktır. Taze
yapraklarında acı ve yakıcı bir esans vardır. Yaprakları ve kökü kullanılır.
Taze iken kullanılır.
Faydası : Skorbütte ve
sıracada faydalıdır. Diş eti iltihaplarını giderir. Diş etlerini
kuvvetlendirir.
Kaşu (cacho) : Kaşu
akasyasının odunundan elde edilen bir maddedir. Kahverengi, kokusuz bir
kütledir. Soğuk suda kısmen, sıcak suda ve alkolde tamamen çözünür.
Faydası : İshali keser.
Vücuda kuvvet verir.
Katırtırnağı (genista
luncea) : Baklagiller familyasından; dik duran çalı halinde, her zaman
yeşil olan odunsu bir bitki cinsidir. Genç sürüngenler, narin yapılıdır.
Üzerinde çok sayıda yaprak bulunur veya yapraksızdır. Çiçekleri sarıdır.
Faydası : İdrar ve balgam
söktürür. Hazmı kolaylaştırır. Böbrek ve safra kesesi taşlarının
düşürülmesine yardım eder. Mesane hastalıklarını tedavi eder. Romatizma ve
nikriste de faydalıdır. Kabızlığı giderir. Kalp hastalıklarında da
kullanılır.
Katrancı (sedirağacı)
: Çamgiller familyasından; Lübnan dağlarında ve yurdumuzda Toros dağlarında
yetişen 40 metre kadar boyu olan çok gösterişli ve heybetli bir ağaçtır.
Dalları yataydır. Yaprakları iğne gibi olup, demet şeklindedir. Renkleri,
genç yaşında koyu yeşildir. Zamanla açık mavi yeşile dönüşürler. Kozalağı,
olgunken açık kestane renkli, uzunca, oval şeklinde ve 8-12 cm boyundadır.
Tohumlarında reçine vardır. Odunu kokuludur.
Gövde ve dallarının kapalı yerlerde yakılmasıyla sarıkatran elde edilir.
Faydası : Mikrop öldürücüdür.
Cilt solunum yolları hastalıklarında kullanılır. İdrar söktürür.
Katranköpüğü (agaric)
: Çayır mantarlarındandır. Şapkasının alt yüzü dilim dilimdir.
Faydası : Solunum yolları
hastalıklarında kullanılır.
Kavakağacı (populus) :
Söğütgiller familyasından, sulak yerlerde yetişen bir çeşit ağaçtır.
Akkavak, titrekkavak, tellikavak, servikavağı, karakavak, Hollandakavağı
gibi çeşitleri vardır. Hekimlikte karakavak kullanılır.
Karakavak 25-30 metre boyunda, gövdesi kalın bir ağaçtır. Yaprakları üçgen
şeklinde, dişli ve tüysüzdür. Yaprak tomurcukları tanen, uçucu yağ, mum,
salisin ve populin adı verilen glikozitleri taşır.
Faydası : Kavak
tomurcuklarından hazırlanan merhemler basur memelerinin ve romatizmanın
lokal tedavisinde kullanılır. Karakavak odunun yakılmasından kömür elde
edilir. Mide ve bağırsaklardaki gazı giderir. Yine bu kömürden yapılan diş
tozları da dişlerin temizlenmesinde ve dişetlerinin kuvvetlendirmekte
kullanılır.
Kavun (cucumis melo) :
Kabakgiller familyasından; vatanı Küçük Asya olan, sürüngen gövdeli, iri
meyveli bir yıllık bir bitkidir. Yaprakları oldukça büyüktür ve yürek
biçimindedir. Çiçekleri, yapraklarının koltuğundan çıkar. Meyvesi sulu ve
güzel kokuludur.
Faydası : Sinirleri
yatıştırır. Rahat bir uyku verir. Böbrekleri ve kanı temizler. Cide temizlik
verir. İdrar söktürür. Böbreklerdeki kum ve taşların dökülmesine yardım
eder. Nikris ve romatizma şikayetlerinin hafiflemesini sağlar. Akciğer
veremi ve kansızlıkta da faydalıdır. Kabızlığı giderir. Basur memelerinin
şikayetlerini azaltır. Vücuda serinlik verir. Mide ve bağırsaklarda ülser
veya iltihap olanlarla, şeker hastaları ve yüksek tansiyonlular yememelidir.
Kayakoruğu (kulakotu)
: Damkoruğugiller familyasından; tam ve etli yapraklı odunsu veya otsu bir
bitkidir. Çiçekleri salkım biçimindedir. Yeşil kısmı acıdır.
Faydası : Yeşil kısımları
zeytinyağı ile karıştırılıp, merhem yapılır. Cilt iltihaplarında, egzamada,
nasır tedavisinde kullanılır.
Kayışkıran (eşekotu) :
Baklagiller familyasından; boş arazilerde ve kurak yerlerde yetişen 30-60 cm
yüksekliğinde çok yıllık dikenli bir bitkidir. Yaprakları kısa saplıdır.
Çiçekleri pembedir. Meyveleri küçüktür. Köklerinde tanen, sakkaroz, zamk,
uçucu ve sabit yağ, spinosin ve ononin vardır. Kökleri kullanılır.
Faydası : Terletir ve idrar
söktürür. Vücuda rahatlık verir. Böbrek taşlarının düşürülmesine yardım
eder. Böbrek ve mesane iltihaplarını giderir. Boğaz ağrılarını geçirir.
Kayınağacı (akgürgen)
: Kayıngiller familyasından; kış aylarında yapraklarını döken güzel
görünüşlü bir orman ağacıdır. Dalları salkım gibidir. Kabukları halka
halkadır. Kabuk ve dallarının kuru distilasyonundan kayınağacı katranı elde
edilir.
Faydası : Müzmin bronşit,
verem tedavisinde kullanılır. Diş ağrısını keser. Kabuklarının suda
kaynatılmasıyla elde edilen suyla yüz lekeleri, çiller giderilir. Kıllar
temizlenir.
Kayısı (prunus armeniaca)
: Gülgillerden 4-6 metre boyunda bir çeşit meyve ağacıdır. Meyvesi cevizden
büyük, derisi ince, açık turuncu renkte, eti sulu, tatlı ve güzel kokulu,
tek ve sert çekirdeklidir. Şekerpare, şam, tokaloğlu, imrahor, muhittinbey,
hacıkız, hasanbey, darende gibi çeşitleri vardır.
Faydası : Sinir zafiyetini
giderir. Uyku verir. Beyin yorgunluğunu geçirir. İştah açar ve hazmı
kolaylaştırır. Nekahat devresini kısaltır. Raşitizmde faydalıdır. Kansızlığı
tedavi eder. Kabızlığı giderir. Yüz ve boyunlara tazelik ve güzellik verir.
Kaynanadili (kaktüs) :
Atlasçiçeğigiller familyasından; bir çeşit bitkidir. Nopal zamkı elde
edilir.
Faydası : Dizanteri ve ishali
keser.
Kazayağı (kenopodyum)
: Ispanakgiller familyasından; yaprakları kazayağına benzer, Kuzey
Amerika'nın doğu bölgelerinde yetişen ve Akdeniz bölgesinde de görülen
kokulu, otsu bir bitkidir. Topraküstündeki kısımlarından su buharı
distilasyonu ile elde edilen uçucu yağa "kazayağı esansı" denir.
Faydası : Bağırsak
solucanlarını düşürmekte faydalıdır.
Kebabe (hindistaneriği)
: Cava, Sumatra ve Borneo'da yetişen "piperaceae"nin kurumuş
meyvesidir. Taze iken % 6-15 terementi ruhunun polimeri bir esans ve kübebik
asidden mürekkep bir reçine ve kübebin denilen kristalize, lezzetsiz bir
cevher ihtiva eder.
Faydası : Mide ve
idraryolları hastalıklarında kullanılır.
Kebereotu (kedi tırnağı)
: Bir çeşit çalıdır. Fransa'da ve ülkemizin Akdeniz bölgesinde yetişir.
Yemişi nohuttan büyüktür. Turşusu yapılır. Kökünün kabukları kullanılır.
Faydası : İdrar söktürür,
vücuda rahatlık verir. İştah açar. Skorbüt tedavisinde kullanılır.
Keçiboynuzu (harnup) :
Baklagiller familyasından; Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz havzasında yetişen
6-10 metre boyunda, kışın yaprak dökmeyen bir ağaç ve onun meyvesidir.
Çiçekleri yeşilimtıraktır. Meyvesi 10-20 cm boyunda, yassı, etli, açılmayan
ve koyu renklidir. İçeriğinde yağ, sakkaroz, glikoz, selüloz ve azotlu
bileşikler vardır. Çiğ yendiği gibi reçel ve likör de yapılır.
Faydası : Mide ve bağırsak
hastalıklarına faydalıdır. Göğsü yumuşatır, balgam söker ve bronşları
boşaltır. İshali keser. Sigara tiryakileri için faydalıdır.
Keçi sedefotu (keçisedefi)
: Baklagiller familyasından; Haziran - Ağustos ayları arasında açık mor
renkli çiçekler açan 50 - 100 cm boyunda çok yıllık otsu bir bitkidir.
Yaprakları koyu yeşildir. Çiçekleri gövde ve dalların ucunda salkımlar
şeklindedir. Meyvesi; esmer kırmızımtırak renkli, tüysüz ve çok tohumludur.
Toprak üstündeki kısımların içeriğinde "tanem" ve "galegin" adlı
alkoloid ve acı maddeler vardır. Bitkinin tamamı toplanıp, kurutulur.
Faydası : Anne sütünü
artırır. Az miktarda verildiği takdirde kandaki şeker miktarını düşürür.
Fazla kullanmamak gerekir.
Kediayağı (antennaria
diocia) : Bileşikgiller familyasından; Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu
bölgesinde yetişen, beyazımsı ve yumuşak sık tüylü bir bitkidir. Çim ve
çalılar arasında bulunur. Çiçekleri kullanılır.
Faydası : Öksürüğü keser.
Göğsü yumuşatır ve balgam söktürür. Bronşit ve safra kesesi hastalıklarında
kullanılır. İdrar söktürür.
Kedinanesi (yabani sümbül)
: Ballıbabagiller familyasından; kırlarda yetişen beyaz ve pempemsi çiçekli
bir bitkidir. İstanbul ve İç Anadolu bölgesinde görülür. Kediler çok sever.
Faydası : Hazım sistemini
düzeltir. Hazmı kolaylaştırır. Mide ve bağırsak gazlarını söktürür. Karın
ağrılarını giderir. Astım grip ve bronşitin sebep olduğu nefes darlığını
geçirir. İdrar söktürür. Bağırsak solucanlarını düşürür. Ağrılı aybaşı
kanamalarında faydalıdır. İktidarsızlığı giderir. Sinirleri yatıştırır.
Kediotu (valeriana) :
İkiçenekliler sınıfının, kediotugiller familyasından; kökü az etli, çok
yıllık bir otsu bitkidir. Boylarına göre iki gruba ayrılır. Bir kısmının
boyu 5-50 santimetre kadardır. Diğerleri ise, 2 metreyi bulabilirler. En
yaygın türü tıbbi kediotudur. Yurdumuzda büyük yapraklı kediotu, küçük
kediotu ve dağ kediotu gibi türleri vardır.
Tıbbi kediotu : Avrupa ve
Kuzey Asya'da yabani olarak yetişir. Öneminden ötürü kültür bitkisi olarak
da yetiştirilir. 1-1,5 metre yükseklikte çok yıllık bir kediotu türüdür.
Gövdesinin içi boştur. Yarprakları karşılıklı olarak dizilmiştir. Sapları
kısa, kenarları dişlidir. Çiçekleri büyük, beyaz veya pembe renklidir.
Meyveleri küçük ve tüylüdür. Rizom ve köklerinde nişasta, şeker, reçine,
chatin, valerin ve uçucu bir yağ vardır. Kökü tazeyken kokusuzdur. Kuruduğu
zaman keskin fena bir kokusu vardır.
Faydası : Sinirleri telkin
eder. Nevrasteni ve isteride faydalıdır. Ateş düşürür, spazm çözer. Sinirsel
baş ağrılarını, sinirsel çarpıntıları teskin eder. Tıbbi kediotunun kökünden
elde edilen kediotu esansı isteri, kore ve epilepside kullanılır. Baş
dönmesi, taşıt tutması ve heyecanlanma hallerinde kullanılır.
Kekik (thymus) :
İkiçenekliler sınıfının, ballıbabagiller familyasından; odunsu saplı,
karşılıklı küçük yapraklı, sürüngen, çok yıllık timol kokulu alçak bir
bitkidir. İçeriğinde thymol vardır. Güney Amerika'da yetişen thymus vulgaris
türünden hafif sarı renkli uçucu kekikyağı elde edilir. İçeriğinde timol ve
karvakrol vardır. Midevi, idrar söktürücü ve antiseptik olarak kullanılır.
Yurdumuzda yabani kekik ve başlı kekik çok miktarda yetişir. Ancak
mercanköşk türlerinin çoğu da kekik yerine kullanılmaktadır.
Faydası : Bedeni
kuvvetlendirir. Hazmı kolaylaştırır. İştahsızlığı giderir. Sinirleri
kuvvetlendirir. Kalp çarpıntılarını keser. Yemeklerin bozulmasını önler.
Bağırsak iltihabını iyileştirir. Salgı bezlerinin düzenli çalışmasını
sağlar. İdrar söktürür. Aybaşı kanamalarının düzenli olmasını sağlar.
Bağırsak solucanlarının düşürülmesine yardım eder. Böbreklerde ve mesanedeki
mikropları öldürür. Cinsel isteği kamçılar. Tansiyonu geçici olarak
yükseltir. Hastalıklara karşı direnme gücünü artırır. Çocuklarda görülen
kansızlığı giderir. Kan dolaşımını düzenler. Müzmin öksürük, astım, bronşit
ve iltihaplı zatülcenp'e faydalıdır. Grip, beyin nezlesi ve anjinde
şikayetlerin azalmasına yardımcıdır. Kekik suyu ile banyo romatizma
ağrılarını dindirir. Kandaki şeker miktarını azaltır. Hamileler ve guatrı
olanlar kullanmamalıdır.
Kenevir (esrarotu) :
Kendirgiller familyasından, vatanı Hindistan olan, sıcak ülkelerde ve
yurdumuzda da kültürü yapılan, bir yıllık bir bitki türüdür. Gövdesi diktir.
İçi boştur. Yüzeyi pürtüklüdür. Yaprakları 5-11 parçalıdır. Meyvesi 3-5
milimetre boyundadır. Tanelerinin içinde etli bir cücük vardır. Dal
uçlarında reçine ve uçucu bir yağ vardır. Meyveleri yağ bakımından
zengindir. Tohumlarından çıkarılan yağ, sabun sanayiinde kullanılır.
Gövdesinin kabuk kısmından kenevir veya kendir denilen bir lif elde edilir.
Bunlardan ip, halat ve kaba dokulamalar yapılır.
Faydası : Yapraklarının suda
haşlanması müzmin romatizma ağrılarını keser.
Keraviye (karamankimyonu)
: Maydanozgiller familyasından Doğu Anadolu bölgesinde yetişen 2 yıllık otsu
bir bitkidir. Çiçekleri beyaz renklidir. Mayıs - Temmuz ayları arasında
açar. 30 - 90 cm boyundadır. Kazık köklüdür. Meyvesi esmerdir. İçeriğinde
tanen, reçine, sabit ve uçucu yağlar vardır.
Faydası : Anne sütünü
artırır. Mide ve bağırsak gazlarını, midedeki diğer şikayetleri giderir.
İdrar söktürür. Astımda faydalıdır.
Kereviz (apium graveolens)
: Maydanozgiller familyasından, kökleri ve yaprakları sebze olarak
kullanılan kokulu, iki yıllık bir bitkidir. İçeriğinde sedanonik anhidrit,
sedanolin, limonen, palmirik asit, gayakol gibi maddeler vardır. Yaprakları
ve baş kısmı kullanılır.
Faydası : Uyarıcı ve idrar
söktürücüdür. İktidarsızlığı giderir. Cinsel istekleri kamçılar. Şeker,
guatr ve yüksek tansiyonda faydalıdır. Böbrek, akciğer ve karaciğer
hastalıklarını önler. Mideyi kuvvetlendirir. İştah açar. Sürmenajda
faydalıdır. Sinir yorgunluğunu giderir. Kanı temizler. Karaciğer şişliğini
giderir. Böbreklerdeki kum ve taşların dökülmesinde yardımcı olur. Safra
ifrazatını düzenler. Nikris ve romatizmada faydalıdır. Susuzluğu keser ve
vücuda serinlik verir. Kalp hastalarına tavsiye edilir. Ses kısıklığını
giderir.
Kestane (castanea vesca)
: Kayıngiller familyasından; kışın yapraklarını döken, 25 - 30 metre boyunda
bir ağaçtır. Yaprakları geniştir. Meyveleri iridir.
Faydası : Kabuklarının suda
kaynatılması ile hazırlanan ilaç; ateş düşürür ve sinirleri yatıştırır.
Meyvesi, kasları kuvvetlendirir. Kan dolaşımını düzenler. Bedeni ve zihni
yorgunluğu giderir. Varis ve basur memelerinin meydana gelmesini önler.
Karaciğer yorgunluğu ve şişliğini geçirir. Kansızlığı giderir. Mideyi
kuvvetlendirir. Damar sertliği ve yüksek tansiyondan şikayet edenlerle,
şeker hastaları yememelidir.
Ketentohumu (graine de lin)
: Keten denilen kireçli topraklarda yetişen otsu bir bitkinin tohumudur.
İçeriğinde sabit yağ, müsilaj, protein, siyanogenetik bir glikozit olan
linamarin vardır. Ketenyağında asitler vardır. Boya ve muşamba sanayiinde
kullanılır.
Faydası : Akciğer
hastalıkkları bronşit ve soğuk algınlığında faydalıdır. Lavman olarak
kullanılırsa kabızlığı giderir. Müzmin öksürüğü keser. Dolama, köpekmemeleri
ve her türlü çıbanın tedavisinde faydalıdır.
Kılıçotu (sarıkantaron)
: Kılıçotugiller familyasından; Mayıs - Eylül ayları arasında sarı renkli
çiçekler açan, 30 - 100 cm boyunda çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları
sapsızdır. Koyu yeşildir. Çiçekleri dallarının ucundadır. Çiçek dallarında;
pinen, cadinen, tanen, reçine, zamk, acı maddeler ve boya maddeleri vardır.
Faydası : Sinirleri
yatıştırır. İdrar ve balgam söktürür. Göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. İştah
açar. Zeytinyağı ile hazırlanan merhemi yaraları iyileştirir. Filizlenmiş
uçlarından yapılan haşlama, bağırsak kurtlarını düşürür.
Kınaağacı (hınna) :
Kınaağacıgiller familyasından, anayurdu Hindistan olan ve Arabistan'da ve
Akdeniz ikliminde yetiştirilen ayrık dallı, beyazımsı kabuklu, karşıt
yapraklı bir ağaçtır. Çiçekleri beyaz renkli ve keskin kokuludur. Kurutulmuş
yapraklarından kına elde edilir. Saç ve parmakları boyamakta kullanılır.
Faydası : Ayak terlemelerine
engel olur. Dolamada kullanılır. Uyuz ve egzamaya iyi gelir. Guatrın üzerine
bağlanırsa, faydası görülür. Sarılık, idrar zorluğu, gastrit ve kolit'de
iyileştiricidir. Ağız yaraları ve deri çatlaklarını tedavi eder.
Kınakına (kontestozu)
: Kökboyasıgiller familyasından; anayurdu Peru ve Bolivya olan ve sanayii
bitkisi olarak Cava, Güney Hindistan, Kolombiya, Seylan, Guatemala, Kamerun
ve Kongo gibi tropikal ülkelerde yetiştirilen 15-20 metre boyunda bir
ağaçtır. Kabuğundan kinin çıkarılır. Kınakınanın içeriğinde kinin, kinidin,
kinşonin, singol, kupreol gibi maddeler vardır. Gövde, kök ve kabukları
kullanılır. Tadı acıdır.
Faydası : Ateş düşürür.
Sıtmayı tedavi eder. Tifoda faydalıdır. Ağır ve mikroplu hastalıkların
nekahat devresini kısaltır. Cilt kaşıntılarında faydalıdır. İştah açar.
Kuvvet verir. Kabızlığı giderir. Kinidin alkoloidi taşikardide kullanılır.
Vücuda kuvvet verir.
Kırkdamarotu (cryptogamae)
: Damarlı çiçeksiz bitkilerdendir. 100 kadar çeşidi vardır. Kibritotları,
atkuyrukları ve eğreltiotları bu familyadandır. Yol kenarlarında ve kumlu
topraklarda yetişirler.
Faydası : Burun kanamasını
keser. Kesiklerde ve çıbanda faydalıdır. Balla karıştırılıp yenecek olursa,
nefes darlığını giderir. Yaraları iyileştirir. Kandaki şeker miktarını
düşürür.
Kırlangıçotu (hilaliye)
: Gelincikgiller familyasından, Nisan - Mayıs ayları arasında sarı renkli
çiçekler açan, 30 - 70 cm yüksekliğinde çok yıllık otsu bir bitkidir. Kuzey
Anadolu bölgesinde yetişir. Çiçekleri dallarının ucundadır. Bitkinin
tamamında ve özellikle yapraklarında sarı renkli boya maddesi ve alkoloidler
vardır. Sapı kırıldığı zaman sarı renkli bir süt akar. Zehirlidir.
Faydası : Sütü siğil ve
nasırların tedavisinde kullanılır.
Kırmızıbiber (guinea
pepper) : Olgunlaşak kızarmış yıllık biberin kurutularak toz haline
getirilmiş şeklidir.
Faydası : Hazmı
kolaylaştırır. Mide tembelliğini giderir. İştah açar. Kusmayı önler. İshali
keser. Mide ve bağırsaklarda gaz birikmesini önler. İshali keser. İdrar ve
ter söktürür. Cinsel istekleri kamçılar. Grip ve soğuk algınlığında
faydalıdır. Merhemi lumbago, nevralji ve romatizmada faydalıdır. Egzama,
yüksek tansiyon, üremi veya damar sertliğinden şikayet edenler
kullanmamalıdır.
Kısamahmut (dalakotu)
: Ballıbabagiller familyasından; Haziran - Eylül ayları arasında pembe ve
seyrek olarak da beyaz renkli çiçekler açan, otsu bir bitkidir. 10 - 30 cm
boyundadır. Yaprakları; karşılıklı, tüylü, kenarları dişili ve küçük bir
meşe yaprağı şeklindedir. Çiçekleri üst yapraklarının koltuğunda gruplar
halindedir. Meyvesi küçüktür. Çiçekli bitkide uçucu bir yağ, acı maddeler,
tanen, glikozitler vardır.
Faydası : Vücuda kuvvet
verir. Ateşi düşürür. İdrar söktürür. Mesane taşlarının düşürülmesine
yardımcı olur. Aybaşı tutkluğunu giderir. Öksürüğü keser.
Kızılcık (cornus) :
Kızılcıkgiller familyasından; çoğunluğu çalı veya ağaç halinde odunsu ve bir
kaçı da otsu karakterde, kışın yaprak döken veya her zaman yeşil bitki
cinsidir. Yaprakları sade, uzun veya kısa saplı, genellikle çatallı
tüylüdür. Çiçekleri salkım veya şemsiye şeklindedir. 40 kadar türü vardır.
Meyvesi yuvarlaktır. Yurdumuzda yetişen türü sarı çiçekli kızılcıktır. Boyu
7-8 metre kadardır. Çalı şeklinde olanları da vardır. Kış aylarında
yapraklarını döker çiçekleri yapraklarından önce açar. Renkleri sarıdır.
Yaprakları karşılıklı dizilmiştir. Meyveleri sonbaharda olgunlaşır. 1-1,5 cm
boyundadır. Parlak kırmızı renktedirler. Lezzeti buruktur.
Meyveleri şeker, müsilajlı maddeler ihtiva eder. Kabuklarında ise reçineli
maddeler, tanen ve müsilaj vardır. Meyveleri yenir veya şurubu yapılır.
Faydası : Meyveleri ishali
keser. Kabızlık yapar. Kabukları ateş düşürür. Ağız paslanmasını giderir.
Ağız yaralarını geçirir. Şurubu, vücuda kuvvet verir.
Kimyon (kyminon) :
Maydanozgiller familyasından; Mayıs - Haziran aylarında bayez veya pembemsi
çiçekler açan, 15 - 20 cm boyunda, bir yıllık otsu bir bitkidir. Anavatanı
Mısır'dır. Yaprakları dar ince şeritler halinde parçalıdır. Çiçekleri 3-5
saplı şemsiye durumundadır. Meyveleri ovaldir. İçeriğinde, reçine, sabit ve
uçucu yağlar vardır. Keskin, hoş kokuludur. Tohumları baharat olarak
kullanılır.
Faydası : İştah açar.
Hazımsızlığı giderir. Mide ve bağırsaklarda gaz birikmesini önler. Birikmiş
gazı söktürür. Hava yutmayı önler. Sinirleri yatıştırır. Sinirsel
başdönmelerini keser. Anne sütünü artırır. Aybaşı kanamalarının düzenli
olmasını sağlar. İdrar söktürür. Yüksek tansiyonu düşürür. Bağırsak
solucanlarının düşürülmesine yardımcı olur. Romatizma ve şişmanlıkta
faydalıdır. Hamileler kullanmamalıdır.
Kiraz (prunus avlum) :
Gülgiller familyasından; anayurdu Asya olan, düz kabuklu bir çeşit ağaç veya
ağaçcıktır. Genellikle yapraklanmadan önce çiçek açar. Meyvesi, etli ve tek
çekirdeklidir. Ev ilaçlarında sapları, meyvesi, kabuğu ve çiçekleri
kullanılır.
Faydası : İdrar söktürür.
Böbreklerde biriken zararlı maddelerin atılmasına yardımcı olur. Kabızlığı
giderir. Kanın temizlenmesine yardım eder. Nikris, romatizma, damar sertliği
ve mafsal kireçlenmesinde faydalıdır. Karaciğer şişliğine iyi gelir. Safra
akışını normale döndürür. Sivilceleri önler. Susuzluğu giderir. Kabukları
ishali keser. Ateşi düşürür. Çiçekleri göğsü yumuşatır ve öksürüğü giderir.
Kişniş (kişniç) :
Maydanozgiller familyasından; Haziran - Ağustos ayları arasında pembe beyaz
renkli çiçekler açan, 30 - 50 cm boyunda, oldukça fena kokulu bir yıllık
otsu bir bitkidir. Nemli çayır ve sırtlarda yetişir. Yaprakları açık yeşil
renkli ve tüylüdür. Çiçekleri, dallarının uçlarında şemsiye şeklinde
toplanmıştır. Meyveleri nişasta, tanen, şekerler ve uçucu yağ taşır. Kişniş
şekeri, likör yapımı, pastacılık ve eczacılıkta kullanılır.
Faydası : İştah açar.
Bağırsak gazlarını giderir. Sinirleri yatıştırır. Hazmı kolaylaştırır.
Sinirsel baş ağrılarını keser. Karın ağrılarını giderir. Cinsel arzuyu
kamçılar. Aybaşı kanamasını düzenler. Doğumu kolaylaştırır. Sürmenajda
faydalıdır. Bayat yiyeceklerin zararını azaltır. Fazla miktarda yenirse
zararı görülür.
Kokuluyonca (melilotus)
: Baklagiller familyasından, Avrupa'da ve yurdumuzda yetişen, 30 - 100 cm
boyunda, iki yıllık otsu bir bitkidir. Gövdesi silindir biçimindedir.
Tüysüzdür. Çok dallıdır. Yaprakları almaşık dizilişlidir. Sarı çiçekleri
güzel kokuludur. Meyvesi 4 mm kadar boyunda 1-2 tohumludur. Çiçekli ve
yapraklı dallarında kumarin, melilotik ve kumarik asitler ile uçucu bir yağ
vardır.
Faydası : Hafif kabız
vericidir. Romatizma ağrılarını dindirir. Vücuda rahatlık verir.
Koni Çiçeği (Echinacea
purpurea) : Koni Çiçeği, dünyanın en önemli şifalı bitkilerinden olup
(soğuk algınlığı, grip, enfeksiyon, zayıf bağışıklık sistemi ve kanserden
korunma gibi durumlarda); kuru toprak ve ovalar ile seyrek ormanlık
arazilerde doğal olarak yetişen çok yıllık bir bitkidir. 1950’den beri
yapılan araştırmalara göre, bitkide bakteri, mikrop ve virüslere karşı
oldukça etkili olan maddeler bulundu. Bu maddelerin başlıcaları;
echinacoside, poli-sakkaritler (polysaccharides), poli-asetilenler (polyacetylenes),
gliko-proteinler (glycoproteins), kafeik asit türevleri (Cichoric Acid), tri-glikosid
(triglycoside), betain, seskiterenler (sesguiterpenes), karyofilen (caryophylene)
dir. Bitki bu maddelere ek olarak bakır ve demir mineralleri ile tanenler,
protein, yağ asitleri ve A, C, E vitaminleri de içermektedir.
Faydası : Koni Çiçeği en
yaygın iki viral hastalık olan soğuk algınlığı ve grip’ in önlenmesinde de
büyük bir yardımcıdır. Soğuk algınlığının ilk belirtileri görüldüğünde veya
öncesinde alınması etkisini daha da güçlendirir. Bitki, üst solunum yolları
enfeksiyonları ve sinüzit için de tedavi edici bir ajan olarak dikkate
alınabilir. Koni Çiçeği, hemen hemen tüm bulaşıcı hastalıklar için de fayda
sağlayabilir. Çünkü araştırmalar Koni Çiçeği’ nin sağlıklı dokular ile
zararlı mikro-organizmalar arasındaki doğal engeli (bariyer) yok eden bir
enzimin oluşumunu önlediğini göstermiştir. T-hücre aktivitesini de
hızlandırdığı için romatizmal artrit ve allerji gibi bağışıklık sistemi
düzensizliklerinde de kullanılabilir. Koni Çiçeği, interferon üretimine de
yardımcı olmaktadır. İnterferonlar günümüzde özellikle kanser tedavisinde
dikkatleri yeniden üzerine çeken, glilko-protein yapısında bir madde olup;
virüsle karşılaşan her türlü canlı tarafından hazırlanabilirler.
İnterferonların en önemli etkileri, virüslerin çoğalmasını
önleyebilmeleridir. Bu nedenle virüslerin yol açtığı grip, uçuk (herpes),
deri ve ağızda kızarma, bademcik iltihabı ve genel olarak viral
hastalıkların süresini kısaltma bakımından da interferonlar büyük bir öneme
sahiptir. Bu nedenle Koni Çiçeği, burun akıntısı ve boğaz ağrısı gibi
semptomların şiddetini ve bunlara neden olan rahatsızlığın süresini de
kısaltabilir.
Koruk (ekşi üzüm) :
Henüz olgunlaşmamış, ekşi, ham üzümdür. Şerbeti yapılır.
Faydası : İştah açar.
Kurdeşende faydalıdır. Göz ağrılarını dindirir.
Koyunotu (Agrimonia
Eupatoria) : Koyunotu, yöresel olarak kızılyaprak, kasıkotu, fıtıkotu,
kuzu pıtrağı ve eğer otu olarak da bilinir. Güneşli kuru yerlerde, yol ve
orman kıyılarında, çimenliklerde, tepelerde ve bayırlarda, ormanların
açıklık bölgelerinde ve harabeliklerde yetişir. İri yaprakları 10 cm kadar
uzun ve kenarları dişlidir. Arslanpençesi ailesinden olan bitkinin boyu 80
cm kadar uzar. Çiçeklenen bitki, Haziran'dan Ağustos'a kadar toplanır.
Bitki, boğaz, ağız boşluğu ve yutak iltihaplarına karşı büyük bir
iyileştirme gücüne sahiptir. Onu, anjin ve boğaz hastalıklarında, faranjit,
aft ve ağız boşluğu mukoza iltihaplarında da düşünmek gerekir.
Faydası : Meslek gereği
olarak çok zorunda olan kişiler, bir önlem olarak, her gün koyunotu bitki
çayı ile gargara yapmalıdırlar. Bitkinin yaprakları, kansızlıkta ve
yaralanmalarda büyük başarı ile kullanılır. Ayrıca, romatizma, lumbago,
sindirim zorlukları, karaciğer sertleşmesi (siroz) ve tıkanıklıkları ve
dalak hastalıklarında da etkilidir. Günde 2 bardak bitki çayı yeterlidir.
Herkes, yılda 1 veya 2 kere, koyunotu banyo katkısıyla banyo yapması
önerilir. Koyunotu, daraltıcı, toplayıcı ve öteki önemli özellikleri
nedeniyle, en başta gelen şifalı bitkilerdendir. Dr. Schirbaum şöyle diyor:
"Günde 3 bardak çay bir süre içildiğinde, kalp, mide, bağırsak ve akciğer
büyümesini iyileştirir. Ayrıca, böbrek ve mesane rahatsızlıklarını giderir."
(Referans: M.Treben). Varis ve baldır çıbanlarında, koyunotu merhemi
özellikle önerilir. Hazırlanan merhem günde 3 kez varis ve baldır
çıbanlarının üstüne sürülür. Karaciğer rahatsızlıklarında, 100 gr koyunotu,
100 gr yoğurtotu ve 100 gr hindiba karışımı ile elde edilen çay harmanı
kullanılır. Sabah aç karnına 1 bardak ve gün boyunca 2 bardak içilmelidir.
Kralotu (peucedanum
ostruthium) : Dantela gibi güzel yeşil yapraklı bir bitkidir. Çiçekleri
pembe ve beyaz renkte olup, dallarının ucuna toplanmıştır. Yaprakları
ilkbahar, kökü ise sonbahar aylarında toplanıp, kurutulur.
Faydası : Mide ve bağırsak
bozukluklarını giderir. İshali keser. Kanı temizler. Damar sertliği ve
nikriste faydalıdır.
Kudrethelvası (manna)
: Bir çeşit dişbudak olan fraxinus ornus ağacının torba şeklinde ve içi sıvı
dolu yerine yapılan kesiklerden çıkan sıvıdır. İçeriğinde mannit şekeri
vardır. Yuvarlak, yassı, billuri, kuru parçalardır. Rengi soluk sarımsı ve
içi beyazdır. Kokusu bala benzer. Lezzeti şekerlidir. Suda kolay erir.
Faydası : Kolay kullanılır,
hoş bir müshildir.
Kudretnarı (momordica)
: Kabakgiller familyasından, tırmanıcı, ince gövdeli, bir yıllık bir
bitkidir. Yaprakları saplı ve el gibi parçalıdır. Meyvesi olgunlaşınca,
birbirinden ayrılır. Meyveleri 10-15 cm boyunda şişkin ve iki uçta incelmiş
şeklindedir. Üzerinde kabarcıklar vardır. Turuncu - sarı renktedir. Ev
ilaçlarında, zeytinyağı ile karıştırılarak kullanılır.
Faydası : Mide ülserini
tedavi eder. Egzama ve diğer cilt hastalıklarında faydalıdır. Yaraların
çabuk kapanmasını sağlar.
Kuduzotu (dişotu) :
Dişotugiller familyasından, koyu yeşil renkli, çok yıllık otsu bir bitkidir.
Boyu 30-120 cm arasındadır. Yaprakları sert ve dalgalıdır. Çakıllı, çorak
arazide yetişir. Çiçekleri salkım şeklindedir. Zehirlidir.
Faydası : Ödem hastalığında
faydalıdır. Mesane taşlarının düşürülmesine yardım eder. Spazm ve ağrıları
giderir.
Kurtayağı (lycopode) :
Kibritotunun en çok görülen şeklidir. Boyu 1 m kadardır. Sporlu
başaklarından kurtayağı tozu denilen ve hekimlikte kullanılan sarı bir toz
elde edilir.
Faydası : Karaciğer ve safra
kesesi hastalıklarında faydalıdır. Ağrıları dindirir. Romatizmada
şikayetleri giderir. Böbrek ve safra kesesi taşlarının düşürülmesine
yardımcı olur.
Kurtbağrı (kurtbaharı)
: Zeytingiller familyasından kış aylarında yaprağını döken veya her zaman
yeşil olan odunsu bir bitkidir. Yurdumuzda adi kurtbağrı yetişir. 4-5 m
boyunda bir çalıdır. Çiçekleri beyazdır. Meyveleri parlak siyah renkte olup,
üzümsüdür. Bütün orman bölgelerinde yetişir.
Faydası : Çiçekleri cilt
kurumasında faydalıdır. Meyveleri kullanılmamalıdır.
Kurtpençesi (kurttırnağı)
: Gülgiller familyasından beşparmakotu adlı bitkinin salkım çiçekli, sapı ve
kökü bol taneli, çok yıllık bir türüdür. Yaprakları kullanılır.
Faydası : İshali keser.
Kuso (kusso) :
Gülgiller familyasından Habeşistan'da yetişen almaşık yapraklı, katmerli
çiçekli ve dişi organı geniş tepecikli bir ağaçtır.
Faydası : Bağırsak
solucanlarını düşürmeye yarar.
Kuşburnu (fructus rosa
canina) : Yabangülünün, şeker, organik asit ve C vitamini bakımından
zengin olan meyvesidir.
Faydası : İdrar söktürür,
ishali keser.
Kuşekmeği (çobandağarcığı)
: Turpgiller familyasından; beyaz veya mor çiçekli otsu bir bitkidir. Birçok
türü vardır.
Faydası : Basur memelerini
tedavi eder. Boğaz ağrılarını geçirir.
Kuşkonmaz (asparagus)
: Zambakgiller familyasından; çalı veya yarı çalı halinde odunsu, çoğu
sarılıcı, bazı türleri de otsu olan Asya, Afrika ve Akdeniz bölgesinde
yetişen bir bitkidir. Yaprakları pul gibi ve almaşık dizilişlidir. Çiçekleri
küçüktür. Renkleri yeşilimsi veya beyazdır. Meyveleri üzümsüdür. 150 kadar
türü vardır. Tıbbi kuşkonmaz Trakya ve Doğu Anadolu'da yabani olarak
yetişir. Çiçekleri sarımsı yeşildir. Meyvesi kırmızıdır. Kök ve rizomlarında
şekerler, mannit, koniferin, asparajin A ve C vitaminleri vardır. Hekimlikte
toprakta sürünen gövdesi, kökü ve tomurcukları kullanılır. İlkbahar
aylarında toplanıp kurutulur.
Faydası : Kalp
hastalıklarından doğan ödemleri giderir. İdrar söktürür. İdrar yollarını
temizler. Sinirleri kuvvetlendirir. Kanı temizler. Karaciğer ve böbreklerin
muntazam çalışmasını sağlar. Karaciğer şişliğini indirir. Dalak
hastalıklarında faydalıdır. Zihin yorgunluğunu giderir. Sivilce ve egzamanın
iyileşmesinde yardımcı olur. Kandaki şeker miktarını düşürür. El ve
ayaklarda görünen şişlikleri indirir. Bel soğukluğu böbrek ve mesane
iltihabı olanlarla, çok sinirli kimselerin kullanmaması gerekir.
Kuzukulağı (rumex) :
Karabuğdaygiller familyasından; nemli kırlarda yetişen, genellikle bir kaç
yıl yaşayan, yeşil veya firfiri renkte orsu bir bitki cinsidir. Yaprakları
hafifçe kabarık ve geniştir. Meyveleri üç köşeli veya yassıdır. Yurdumuzda
yetişen türleri; Labada, büyük kuzukulağı, küçük kuzukulağı gibi
çeşitleridir. Ev ilaçlarında büyük ve küçük kuzukulağının yaprakları
kullanılır.
Faydası : Yaprakları ile
salata yapılıp, yenir. İdrar söktürür. Mide şişkinliğini giderir. Egzamalar
üzerine kompress yapılır. Romatizmalılar, böbreklerinden hasta olanlar,
yememelidir.
Küçük hindistancevizi (myristica)
: Myristicaceae familyasından; Anavatanı Molük olan, diğer sıcak bölgelerde
de yetiştirilen, 16 - 18 m yüksekliğinde bir ağaç ve onun meyvesidir.
Görünüş itibariyle Portakal ağacına benzer. Tohumları beyazımsı kül halinde
ve yuvarlaktır. Kabuğu soyulmuş halde satılır. İçeriğinde uçucu bir yağ
vardır.
Faydası : Vücudu
kuvvetlendirir. Hazmı kolaylaştırır. İştah açar. Kalp ve sindirim ilaçları
yapmakta kullanılır. |